Nöbetçi Eczaneler
Siirt’in “bayan Âşık Veysel’i” olarak tanınan görme engelli halk sanatçısı Sabriye Tete’nin (Sabotete) yaşamı ve kültürel mirası, bilimsel bir araştırmayla akademik literatüre kazandırıldı.
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Abdulhadi Timurtaş ile araştırmacı Ömer Demir’in kaleme aldığı “Sabotete – Siirt Arapçasının Sözlü Kültür Hafızası” başlıklı çalışma, Siirt’in unutulmaya yüz tutmuş kültürel değerlerini yeniden gündeme taşıdı.
Fikriyat Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi’nin 2026 yılı Haziran sayısında yayımlanan araştırmada, Siirt halkının “Sabotete” adıyla tanıdığı Sabriye Tete’nin hayatı ile Siirt Arapçasının sözlü kültürüne yaptığı katkılar ayrıntılı şekilde ele alındı.
Araştırmaya göre, küçük yaşta geçirdiği çiçek hastalığı nedeniyle görme yetisini kaybeden Sabotete, yaşamı boyunca tüm zorluklara rağmen düğün, nişan, sünnet, asker uğurlaması ve kına gecesi gibi geleneksel törenlerde seslendirdiği Arapça şarkılar, kasideler ve anlattığı hikâyelerle Siirt Araplarının kültürel hafızasını nesilden nesile aktardı.
Yok Olmaya Yüz Tutan Kültür Kayıt Altına Alındı
Makalede, Sabotete’nin yalnızca güçlü sesiyle tanınan bir halk sanatçısı olmadığı; aynı zamanda Siirt Arapçasının dil özelliklerini, geleneklerini ve folklorunu yaşatan en önemli sözlü kültür taşıyıcılarından biri olduğu vurgulandı. Çalışma kapsamında, kendisi hakkında anlatılan hatıralar ile seslendirdiği eserler, onu yakından tanıyan kişilerle yapılan mülakatlar aracılığıyla kayıt altına alındı.
Şarkılar İlk Kez Bilimsel Olarak Derlendi
Araştırmada, Sabotete’nin asker uğurlamalarında, düğünlerde, sünnet törenlerinde ve kız isteme merasimlerinde seslendirdiği çok sayıda Siirt Arapçası eser ilk kez Arapça özgün metni, bilimsel transkripsiyonu ve Türkçe çevirisiyle birlikte yayımlandı. Böylece bugüne kadar yalnızca sözlü gelenek içinde yaşayan birçok eser kalıcı olarak kayıt altına alınmış oldu.
Kültürel Mirasın Geleceğe Aktarılması Amaçlanıyor
Araştırmacılar, çalışmanın yalnızca Sabotete’nin hayatını anlatmayı değil; yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunan Siirt Arapçasının korunmasına, yerel ağız özelliklerinin belgelenmesine ve bölgenin zengin kültürel mirasının gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sunmayı amaçladığını ifade etti.
Yıllar boyunca Siirt halkının hafızasında yaşayan Sabotete, bu bilimsel çalışma sayesinde artık yalnızca hatıralarda değil, akademik literatürde de hak ettiği yeri almış oldu.
Makale metni için:
https://dergipark.org.tr/tr/pub/fikriyat/article/1934529